cái tôi, bản ngã, vòng xoáy suy nghĩ cảm xúc

Trong một chuyến đi học tập, có một người hỏi chúng tôi rằng “bạn có biết bạn là ai không?”

Nếu như các bạn là chúng tôi trong tình huống đó, các bạn sẽ trả lời như thế nào ? Tôi là một cái tên nào đó như Thanh, Hùng, Cường, Tuấn vv ?  hay tôi là một người nhân hậu nhưng thẳng tính ?

Chính tôi, người đang viết bài này, cũng không có được câu trả lời từ người bạn đó, sau này tôi mới biết bạn đó có sự hiểu về cái tôi cũng không hẳn là câu trả lời mà các bạn sẽ ủng hộ, nhưng tôi rất cảm ơn người bạn đó đã đặt câu hỏi để từ đó tôi đi tìm câu trả lời “tôi là ai?”  hay nói cách khác “cái tôi là gì?”

“Tôi” khác biệt trong con mắt của những người khác nhau

Khi bạn nghĩ về một ai đó, bạn sẽ có những đúc kết chủ yếu về tính cách định hình con người đó, ví dụ bạn nghĩ về con của bạn, con của bạn là một đứa bé “ngoan”, “biết vâng lời”, “nóng tính nhưng đáng yêu” vv hoặc là bạn nghĩ về một người đồng nghiệp “nhiều chuyện”, “thích thể hiện” và “thực dụng” vv và nếu bạn có cơ hội để lắng nghe một ai đó kể cho bạn nghe ấn tượng của họ về cùng một con người mà bạn đang nghĩ, bạn có thể sẽ thấy nó khác rất nhiều với những gì bạn nghĩ, ví dụ  trong mắt của cô giáo thì con bạn là một đứa trẻ “nghịch ngợm”, “hay tức giận”và “nghịch dại” còn trong mắt của sếp thì người đồng nghiệp của bạn là một người “tháo vát”, “có nhiều sáng kiến” và “hòa đồng”

Vậy ai đúng ai sai ?

Không có ai đúng ai sai trong trường hợp này, hoặc cũng có thể nói là ai cũng đúng vì những gì người đó thể hiện ra với bạn là trong vô thức họ đang thích nghi với tính cách của bạn, ngược lại chính bạn cũng đang thích nghi với những gì người kia thể hiện ra, và sự thể hiện sẽ khác nhau đối với từng người, đối với từng nhóm người và đối với từng xã hội.

Tôi có một người bạn, khi còn là sinh viên ở Việt Nam, bạn ấy sống rất khép mình, thiếu tự tin và không hòa đồng, nhưng sau khi được du học tới một đất nước khác, bạn ấy dường như biến thành một con người khác, một người chủ động, nhiệt tình xã giao và đầy tự tin. Và chắc chắn, cũng có những trường hợp ngược lại.

“Cái Tôi” sẽ như thế nào khi tự đánh giá về bản thân ?

Bây giờ, nếu cho bạn tự đánh giá về bản thân, bạn sẽ có những nhận xét gì về chính mình ?

“Tôi là một người …”

Bạn  bắt đầu hình dung lại những gì bạn đã trải qua, với những người xung quanh trong kí ức của bạn, từ những phản ứng của bạn trong những sự kiện đó, bạn sẽ rút ra kết luận mình là người như thế nào.

Và nếu bạn chưa bao giờ là người quan sát bản thân trong những môi trường xã hội khác nhau, bạn sẽ khó có thể phát hiện ra được sự khác biệt trong cách bạn phản ứng với các nhóm người cũ và mới, quen thuộc và xa lạ,  trí não của bạn chỉ chắt lọc những trải nghiệm sâu sắc của bản thân bạn trong những sự kiện đáng nhớ nào đó và đưa ra  nhận định về con người bạn, ví dụ khi bạn được khen thưởng về thành tích học tập bạn sẽ thấy mình thật tuyệt vời, còn khi  bạn bị chê bai vì bạn nghèo hơn người khác bạn sẽ thấy mình tự ti và khó vượt qua, từ đó trí não của bạn sẽ đúc kết con người bạn có những đặc điểm như “tôi là một người giỏi giang, nhưng tôi cũng là một người thiếu tự tin, tôi là người trực tính và không lươn lẹo như bọn nhà giàu, vv”.

Tập hợp những trải nghiệm của bạn, sẽ được chính bạn đúc kết bằng vài từ khóa đơn giản để tự nhận biết về bản thân; và đây cũng là cách để ghi nhớ về những con người bạn đã gặp.

Tập hợp những trải nghiệm, đôi khi còn được gọi là “tập khí”, “tính cách”, “bản tính”

Cơ chế khẳng định tính cách

Như đã trình bày ở đoạn trên, trải nghiệm sẽ khẳng định suy nghĩ về bản thân, đây là một cơ chế rất tự nhiên trong tâm lý và hành vi của con người.

Trước tiên, chúng ta sẽ hiểu về “trải nghiệm” là những cảm xúc được giải phóng ra trong não và những cảm xúc này kích thích cơ thể giải phóng ra các hóa chất, thông qua hệ thống thần kinh, tác động lên toàn bộ cơ thể, giúp chúng ta cảm thấy mình thoải mái, khó chịu, hưng phấn hay sợ hãi khi chúng ta trải qua một sự kiện nào  đó, và bộ não của chúng ta sẽ ghi nhớ những trải nghiệm này cũng theo một cơ chế rất tự nhiên để tiết kiệm thời gian xử lí trước khi bạn đưa ra phản ứng trong những sự kiện tương tự lặp lại ở tương lai.

Sự ghi nhớ của bộ não ở tầng ý thức là những đúc kết trong vài từ khóa mà bạn nghĩ về bản thân, còn ở tầng vô thức nó sẽ điều khiển tự động suy nghĩ và hành vi của bạn.  Nguy hiểm hơn ở chỗ, sự ý thức về bản thân sẽ càng lúc càng khắc sâu sự ghi nhớ ở vô thức, và càng ngày bạn càng khó thoát ra khỏi “cái tôi” mà bạn lầm tưởng. Ví dụ:

Một người quen của tôi, tự nhận rằng bản thân cô ấy là người nóng tính, trực tính và thù dai “sống để bụng chết mang theo”, khi cô ấy có mâu thuẫn với chồng, theo một cách tự động hoàn toàn cô ấy đùng đùng nổi giận với chồng, trong lúc cãi nhau cô ấy càng giận hơn, thậm chí còn kích thích hành vi bạo lực, như càng lún sâu hơn vào trạng thái này, cô ấy không còn nhìn thấy điểm tốt đẹp của người chồng, mà thay vào đó là những điều không tốt đẹp cho dù nó bé li ti so với điểm tốt của  người chồng, để khẳng định hơn những điểm không tốt đó của chồng, cô ấy còn đi kể lể với những người xung quanh, khi được nghe những tiếng à ồ của người xung quanh thì cô ấy càng thỏa mãn hơn vì cho rằng mình nhận thức đúng về người chồng của mình là một người xấu xa.

Cảm xúc thúc đẩy suy nghĩ, suy nghĩ lại tạo ra cảm xúc, nó là một vòng lặp không dứt, và kết quả trong cuộc sống hầu như là sự tiếp nối của nhiều những điều bất như ý, cho nên con người càng ngày càng bị lún sâu vào bi kịch do chính mình tạo ra.

cái tôi

Trong câu chuyện của người phụ nữ giận chồng kia, cảm xúc tức giận sẽ kéo những suy nghĩ của cô ấy về chồng theo hướng tiêu cực, chỉ nhìn thấy những điểm không tốt ở chồng, và như thế cô ấy càng ngày càng lún sâu vào trong sự tranh chấp với chồng, thậm chí dẫn tới li hôn và không dừng ở đó, thông qua những lời kể lể của cô ấy về chồng sẽ tiếp tục truyền đi những cảm xúc và ấn tượng không tốt bên trong cô ấy tới người nghe, bi kịch sẽ không chỉ dừng lại ở trong mối quan hệ vợ chồng nhà cô ấy, mà có thể sẽ lan sang những người khác, những người lắng nghe lời kể của cô ấy và đặc biệt là người thân của cô ấy.

Một chuỗi dài bi kịch sẽ kéo dài vô hạn cho đến khi có ai đó trong cuộc nhận thức được và ngăn nó lại. Điều này cũng lí giải tại sao, cha mẹ không hạnh phúc thì con cái cũng khó mà hạnh phục; Sống trong môi trường của những người tiêu cực thì bạn cũng không thể nào khá lên nổi vì toàn bộ tâm (cảm xúc) và trí (suy nghĩ) của bạn đã bị xoáy vào một vòng xoáy đau khổ khó mà thoát ra được.

 

“Cái Tôi” chỉ là sự lầm tưởng, hãy thay đổi

Tới đây, chắc bạn cũng đã hiểu, những gì bạn nghĩ về bản thân, những gì bạn nghĩ về người khác có thể là đang trong một vòng xoáy cảm xúc -suy nghĩ nào đó, nó không phải bản chất thật sự tự nhiên và giờ bạn có thể thử thay đổi.

Khi bạn thay đổi, cả thế giới sẽ thay đổi để ủng hộ bạn, bạn sẽ thoát ra khỏi những phiền não của cuộc sống, tôi có thể cam đoan điều này.

Có những người giỏi thay đổi thông qua điều chỉnh suy nghĩ, họ gọi đó là tư duy tích cực.

Và, cũng có cách dễ dàng hơn nếu bạn không thành công thông qua tư duy tích cực, đó là hãy điều chỉnh cảm xúc của bạn.

Không cần phải cố gắng, không cần phải kiểm soát, không cần phải đè nén, cũng không cần phải giải phóng cảm xúc, bạn chỉ cần chuyển hóa cảm xúc.

Hãy thực hiện cho tôi ba bước sau:

Bước 1, tách bản thân bạn ra khỏi nơi bạn đang cảm thấy phiền não, có thể ra vườn, công viên hoặc ở nơi nào đó chỉ có mình bạn.

Bước 2, Hãy hít thở thật sâu, và thở ra bình thường, hãy chú ý mỗi lần thở ra bạn cảm nhận đầu của bạn nhẹ nhàng đi, thoải mái hơn, hãy cảm nhận cho tới khi nào toàn bộ cái đầu của bạn được thư giãn và thoải mái.

Bước 3, trong trạng thái thả lỏng cái đầu, hãy đặt câu hỏi cho chính bản thân, trong bạn có câu hỏi và câu trả lời, nếu bạn muốn thoát ra thì đặt câu hỏi làm thế nào, nếu bạn muốn phòng trừ tận gốc thì hãy đặt câu hỏi tại sao; thậm chí trong bước này, bạn có thể nghĩ về chính bạn hoặc một người  nào đó, và cảm nhận bản thân bạn hoặc người đó như chính là bản thân bạn hoặc người đó, không phải chỉ là vài từ khóa đơn điệu mô tả tính cách mà thôi.

Khi thực hành điều này đủ lâu, bạn sẽ có thể làm chủ được cảm xúc của bản thân, làm chủ được suy nghĩ của chính mình, và làm chủ được cuộc sống của chính bạn.

Trung Kiên Wise Happy

HUẤN LUYỆN LÀM CHỦ CẢM XÚC ĐỂ BÌNH AN & THỊNH VƯỢNG

Nhân Duyên Quả Nghiệp Hiểu Ngay Trong Vòng 1 Phút